Page name

 Sizden Gelenler

Sizden Gelenler

Aziz ERDOĞAN

Dünyanın en güzel, en görkemli kenti İstanbul'dur. Yüzyıllar boyunca yerleşim birimi olmuş; ticaretin, sanatın, saltanatın, ihtişamın ve rüyaların başkenti olmuştur.

“Nice revnaklı şehirler görülür dünyada, Lakin efsunlu güzellikleri sensin yaratan. Yaşamıştır derim, en hoş ve uzun rü’yada Sende çok yıl yaşayan sende öle sende yatan.”dizeleriyle anlatır İstanbul şairi Yahya Kemal, İstanbul’u. Her dönemde insanlığın dikkatini çeken bu kent, dünyaya bağrında taşıdıklarını ayrıcalıklı kabul ettirmeyi başarmıştır. İstanbul’un her karışı hem tarih, hem uygarlık, hem de güzellik örneğidir.

Bir mercektir İstanbul, dünyanın binlerce yıllık mirasını bir noktada toplayan. Bir dünya kadar kocaman; ama bir su damlası gibi ufak, saf, narin ve kırılgan.  Bir mercektir İstanbul’u İstanbul, hayali gerçek yapan; dünyayı tek noktada sunan.

Bir mozaiktir İstanbul, her taşında dünyanın bin bir rengini saklayan. Renklerin başkentidir. Siyahı, beyazı, mavisi, yeşili ile usta bir ressamın muntazam tablosu gibidir. Bu tabloda kimler yok ki... Bir tarafta dimdik duran Galata, her dem kaş göz ettiği Kız Kulesi zarif zarif süzülüyor karşıda. Beyoğlu’nda tramvaydan el sallayan çocuklar, yürekleri dağ gibi vakurla bakıyorlar etrafa. Bir zenci yürüyor, bir zamanların kıran tuvalet giysilerle geçilen İstiklal caddesinde. Odakule’nin önünde birkaç genç gitarlarıyla dil döküyorlar kaldırımlara. Renklerin ne denli anlamlı olduğunu İstanbul anlatıyor, dosta düşmana.

Bir korodur İstanbul, farklı melodileri bir şarkıda buluşturan. Her notasında coşku, her notası harika. Çok sesliliği zenginlik kabul edip tek ahenk haline getiren birlik şehridir, İstanbul. Bir taraftan caz nağmeleri duyulur Beyoğlu’nda, öbür yandan dansözler göbek atar Kumkapı’da. Adımlarınız ritminizdir, kuş sesleri melodiniz olur. Şarkınızı kendiniz yazarsınız böylece. Yüreğinizin her hücresi İstanbul aşkıyla dolar, siz kendinizden geçersiniz o andan sonra. Belki Rumeli Hisarı’na oturur, Beykoz’a ilan-ı aşk edersiniz. Belki de, bir şairin nameleri dudaklarınızdan dökülüverir. “Ruhumu eritip de kalıpta dondurmuşlar;/ Onu İstanbul diye toprağa kondurmuşlar.............”

Bir sanattır İstanbul, değme sanatçıların dudaklarını uçuklatan. Dünyada bir eşi ve benzeri bulunmayan bir sanat. Duyguları besleyen, insanı düşündürdükçe kendine hayran bırakan bir sanat. Güzel sanatların her dalı örneklerini ona borçludur. Mimarinin, müziğin, heykelin, şiirin ve musikinin membaıdır, İstanbul. Her bestede onun adı, her yapıda onun şanı sezilir. Sinan’ın ayak seslerini, Itri’nin bestelerini, Nedim’in nağmelerini, Baki’nin dizelerini duyarsınız, her adım başı. Bir masaldır İstanbul, perileri, devleri, cüceleri ve cadıları bulunan. Masalın ta kendisidir; lakin gerçek dünyadan daha gerçek bir masal... Bir sevda masalıdır, bir paylaşım masalıdır, bir hayat masalıdır. İstanbul Beyefendileri sizleri kendine hayran bırakır. Nezaket, zerafet, letafet onlardadır. İnsanlık adına, insanlığı onlardan öğrenirsiniz. Size hal ile anlatırlar bütün adab- ı muaşşereti. Yaratılanı yaratan adına seven bir kültürden geldiğinize binlerce şükür eklersiniz, İstanbul’da yaşadıkça.

Bir aşktır İstanbul, öyle bir aşk ki kendisine tutsak eden. Ona gönlünü kaptıranın, bir başkasını görmez gözleri. Minareleri gönül telinizi titretir. Onları selvi boylu Leyla, hoş endamlı Şirin görürsünüz. İstanbul sizi Mecnun eder, Ferhat eder kendine. Bağımlılık yapar bu şehir, insanı öyle bağlar ki ölüm bile ayıramaz bu sevgilileri.

İlham perisidir, İstanbul. Önce aşık eder, sonra ilham kaynağınız olur. Bu konuda cömertliği dillere destandır. O olmasaydı, kimi dinlerdi Orhan Veli gözleri kapalı? O olmasaydı hangi silah zoru Nedim’e: “ Bû şehr-i Stanbûl ki bi-misl ü bahâdır/ Bir sengine yekpâre Acem mülkü fedâdır.”dizesini söyletebilirdi? Yahya Kemal, Necip Fazıl, Nazım Hikmet, Ziya Osman, Bedri Rahmi, Necati Cumalı, Cemal Süreyya, Sezai Karakoç...... kime aşık olur, kimi anlatırdı? İstanbul şairlerin şehri, şiirin başkenti, şiir gibi bir şehirdir. Onunla bu konuda boş ölçüştürecek başka bir şehir bulmak mümkün değildir. Her semti, her anıtı, her çeşmesi, her tepesi... birçok şiire konu olmuştur. Onu sayfalara değil; kitaplara, kütüphanelere sığdırmak her babayiğidin harcı değildir.

İstanbul ki, yüz yıllardır nice sanatçılara ilham olmuş, nice düşünürü cazibesiyle kendine çekmiştir. Bu insanların her biri de İstanbul’un bitmek bilmeyen ganimetlerinden kendilerine düşen payı almışlardır. Yalnız şairler değil, fotoğrafçılarda İstanbul’a hayranlıklarını gizleyememişlerdir.

İstanbul’da konuşulur, en güzel, en sade, en zarif Türkçe. Her tarafı buram buram Türkçe kokan bu şehir, her yönüyle olduğu gibi diliyle de  etkiler, insanları. İstanbul Türkçesi, ana sütü gibi temiz, ana sütü gibi zengindir. Asaf Halet “İstanbulumun Dili” şiirinde şöyle der:

annemin dili

             babamın dili

                          İstanbullumun dili

                                    İstanbullumun dili

İstanbulumun efendisi

                       hanım efendisi

sokaklarımın bekçisi

                       yoğurtçusu, balıkçışı

can dilimi konuşanım

                        canım benim

ninnilerimi bu dil söyledi

                        masallarımı bu dil

bu dille duydum türkülerimi

bu dille okudum şiirlerimi

“zalim beni söyletme derunumda neler var” 

 İstanbul, yılın her mevsimi bir fotoğraf cennetidir. Farklı kültürlerden insanlarıyla, yedi tepesini kaplamış camileriyle, balıkçılarıyla, boğazıyla, vapuruyla, martısıyla her an bir fotoğraf karesine kurulmuştur. Öyle bir fotoğraf ki: Bir istanbul sabahı. Hava daha aydınlanmamış. Balıktan dönen balıkçılar, lüfer dolu kasaları boğazın kenarına dizmişler lüferler ayın sayesinde ışıl ışıl. Arkada boğaz köprüsünün ışıkları inci gibi dizilmiş. Balıkçının üzerinde sarı yağmurluk ve yüzündeki vakur ifade, bu tabloyu  istanbul’dan başka yerde bulmak mümkün mü?

Bir büyüdür İstanbul. Bin an için üstünüze sihirli değnek değmiş gibi hissedersiniz kendinizi, Arnavut kaldırımı sokaklarında gezerken. Havasını usulca içinize çektiniz mi bu büyüden bir daha kurtulamazsınız. O ‘zaman, mekan aşıp gelen sevgili’den kendinizi bir daha alamazsınız. Her mevsimi insanı bir başka etkiler. Kışın karlarla örtülü Çamlıca tepeleri, baharda erguvanların açtığı Hisar sırtları, yazın boğazdaki vapur sefaları ve sonbahardaki Dolmabahçedeki ağaçların ayağınızı okşayan altın yaprakları İstanbul’u hücrelerinizde hissetmenizi sağlar. “Seninle bir yağmur başlıyor iplik iplik/ Bir güzellik doluyor yüreğime şiirden./ Martılar konuyor omuzlarıma/ Gözlerin İstanbul oluyor birden.”

Bir filmdir İstanbul, tarihe ayna tutan. Tarihe bu denli damgasını vurmuş, dünya tarihini etkilemiş, çağ açıp çağ kapatmış bir şehir daha dünya üzerinde bulmak zordur. Bu bilge şehir size neler anlatmaz ki...  Film karelerinde tarihe tanık olursunuz. Dünya harikası Ayasofya, Çeberlitaş, Süleymaniye, Eyüp Sultan..... tarihin gözleridir, çağlara tanıklık edin. Hem Doğu’nun hem Batı’nın güzelliğine dalarsınız. Roma kokar, Bizans kokar, Osmanlı kokar her taşı. Ayasofya’ya girersiniz sessizce, dua edersiniz; ister Arapça, ister Latince. Mozaiklerin yanından rika, sülüs, celi hat yazıları yükselir, bakakalırsınız donmuşçasına. Sultanahmet buyur eder. Bankların birine oturmuş çayınızı yudumlarken Gülhane size  gülümser, siz ona gülümsersiniz.

İstanbul medeniyetlerin buluştuğu yerdir. Her türlü konferansın, panelin, söyleşinin, açık oturumun yapıldığı şehirdir. Uluslar arası kültürlerin başkentidir. Cemal Reşit Rey, Lütfi Kırdar, Tarık Zafer Tunaya dolar, taşar. İstanbul uluslar arası birçok konuya ev sahipliği yapmış, her konudaki öncülüğünü bu konuda da yıllardır sürdürür. Medresenin, Daru’l-fünunun, Üniversitenin merkezidir, İstanbul.

Boğaz’ın şehridir İstanbul. Dünyanın en şanslı şehri olduğunu bilir, öğünür köprüleriyle. Boğazdan İstanbul bir başka görünür. O zaman gurur duyarsınız böyle bir şehirde yaşadığınıza. Pier Loti’den Haliç’e bakmaya doyum olmaz. Kalamış’ta alınan tatlı huzurlar, Üsküdar’a gider iken yağan yağmurlar, İstanbul’un notalardaki yansıması bir başka etkiler insanı. Her tepesinde ayrı güzel görünür İstanbul.

Baharın şehridir, İstanbul. Rengarenk açar çiçekler, parklar mis gibi kokar. Ormanların albenisi cezbeder sizi. Hemen Belgrat ormanına kendinizi atar ve koca bir çınarın gölgesinde çayınızı yudumlarsınız.

Coşkunun şehridir, İstanbul. Duyguların doruğa çıktığı mili ve manevi değerlerin insanları sardığı bir atmosferi vardır. Göğsümüzü kabartan her olayda çıkarsınız Taksim Meydanı’na. Bağırırsınız çılgınlar gibi, yüz binler eşlik eder çığlıklarınıza, şarkılarınıza. İstanbul bir bütün olur orada, hiç kopmayacak gibi.

Akşamı da bir başkadır İstanbul’un. Hava karardıktan sonra İstanbul’a ender rastlanılan bir güzellik çöker. Topkapı sarayının sarı, yeşil renklerle parlaması, Kadıköy Eminönü arasında volta atan vapurları ve Galata Kulesi’nin tüm heybetiyle evciklere yukarıdan bakması dikkatlerden kaçmaz.

İstanbul’da yaşayıp da İstanbul’u yaşamayan binlerce insan var. En bedbahtı da işte onlar. İstanbul’da yaşamak zor bir kovalamacanın içinde bulunmaktır. Bu durum mutsuz bireylerin oluşturur. Oysa İstanbul’u yaşamak gerekir. İstanbul’u hücrelerimizde hissetmek gerekir. İstanbullu olmak, bu bilinci göğsümüzde taşımak gerekir. İstanbul’u yaşayanlardır, hayatlarından zevk alan. İstanbul’u yaşayanlardır, ondan ayrılmayı bahtsızlık kabul eden.

İstanbul’u yaşamak, onu tanımakla başlar. Çünkü sevmenin koşulu tanımaktır. İstanbul’u tanıyan onun bu zenginliğine olan hayranlığını gizleyemez. İstanbul sevgisi insanın iliklerine işler. Ümit Yaşar bu durumu ilan-ı aşk eder:

Evin içinde bir oda, odada İstanbul

Odanın içinde bir ayna, aynada İstanbul

..........

Yürüsek yürüyor, dursak duruyor, şaşırdık

Bir yanda o, bir yanda ben, orada İstanbul

 

İnsan bir kere sevmeye görsün, anladım

Nereye gidersen git, orada İstanbul.

İstanbul’u yaşamak tarihle barışmak demek. Fatih’i anlamak, muzaffer ordumuzu selamlamak demek. Nedim’le Sadabat’ta, Akif’le Fatih’te karşılaşmak demektir. Kültürümüzle tanışıp kültürlü yaşamak demektir.

İstanbul insanı eğitir, geliştirir; insana bilgi ve birikim kazandırır. Her semti ayrı dünya, her yanı kültürel bir deryadır. Farkına varmadan insan ilişkilerini, kardeşliği, dostluğu öğretir insana.

İstanbul’da değil, İstanbul’u yaşamalıyız.




                                                                                                                                  Aziz ERDOĞAN
                                                                                                                           bizimaziz@hotmail.com